بیماری وبا

آشنايي با بیماری وبا (برای عموم): تهیه و تدوین: صادق کرمی دارنجانی، کارشناس پیشگیری و مبارزه با بیماری های مرکز بهداشت شهرستان شیراز(شهدای انقلاب).

مقدمه: وبا یک بیماری واگیر عفونی است که فقط در انسان ایجاد بیماری می کند. عامل بیماری وبا یک باکتری بنام ویبریوکلرا است که بشدت مسری است. میکروب این بیماری بیشتر در آب وجود دارد و از طریق خوردن آب آلوده پس از عبور از معده و روده تکثیر پیدا کرده و موجب ترشح سم و افزایش دفع آب و املاح از دیواره روده می شود که با نشانه اسهال همراه است. بنابراین میکروب از طریق مدفوع انسان در محیط پخش شده و می تواند آب و غذا را آلوده کند. شایعترین راه انتقال آن آب آشامیدنی است. بیماران وبایی به طور مشخص دچار اسهال آبکی حاد همراه با دهیدراتاسیون (از دست دادن آب و املاح بدن) می شوند. وبا را می توان با مایع درمانی خوراکی یا تزریق و جایگزینی املاح درمان کرد. آموزش مردم در باره استفاده از غذا و آب سالم و همچنین اهمیت شست و شوی دست ها بویژه قبل از صرف غذا و بعد از توالت و تماس با بیماران و افراد مشکوک و استفاده از توالت بهداشتی از بروز موارد جدید جلوگیری می کند.هم اکنون کشور ایران یکی از مناطق بومی بیماری وبای نوع التوردر دنیا محسوب می شود . تعريف بيماري وبا بیماری باکتریایی حاد روده ای است که نشانه های آن در اشکال شدید ناگهانی با مدفوع روان،آبکی و بدون درد(اسهال – برنجی)،حالت تهوع و استفراغ شروع می شود.موارد درمان نشده با کاهش شدید سریع آب بدن،اسیدوز،کلاپس دستگاه گردش خون، افت شدید قند خون ونارسایی کلیه،به مرگ بیمارمی انجامد.در اغلب موارد،به ویژه در وبای نوع التور بیماری بدون نشانه و یا همراه با اسهال خفیف است،همچنین حاملان بدون نشانه می توانند منتقل کننده عفونت باشند.مبتلایان به اشکال شدید بیماری ممکن است در عرض چند ساعت فوت کنند،میزان کشندگی در این بیماری ممکن است از 50 درصد نیز تجاوز کند،ولی درمان صحیح و به موقع،با جانشین کردن آب و الکترولیت های از دست رفته،ممکن است این میزان مرگ از وبا را به کمتر از یک درصد کاهش دهد. اهمیت بیماری التور بار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی زیادی به جامعه تحميل ميکند. • قدرت وبا در مبتلا کردن ناگهانی تعداد زیادی از مردم و ایجادهمهگیریهای بزرگ آن را به شکل یک تهدید بینالمللی در آورده است. • میزان حمله بیماری التور تا 20درصد افراد جامعه میرسد. • میزان کشندگی بیماری التور: بدون دسترسی به درمان 30تا 50 درصد است که با ری هیدراسیون سریع بیمار به زیر 1درصد کاهش می یابد. • افراد مبتلا بهتدریج بیش از 10درصد وزن بدن را ازدست میدهند. • در موارد شدید در هر ساعت 1 لیتر مایع از دست میدهند. حدود 20 لیتر آب و مایعات در روز و حدود 108عدد ویبریو در هر میلیلیتر از دست ميدهد. • بیوتیپ التور توکسین کمتری تولید میکند، در حالی که بهتر کلونیزه میشود ومقاومت بیشتری به فاکتورهای محیطی از خود نشان میدهد. • زمان بقای ویبریوکلرا در آب ممکن است از ساعتها تا ماهها طول بکشد.

وضعيت موجود بيماري وبا در جهان و ایران وضعيت جهاني بيماري وبا: در سال 2011 بيماري وبا ناشي از ويبريوكلراO1 بيوتيپ التور، كه مسؤول هفتمين جهانگيري اخير وبا است، بهطور رسمي از 58 كشور به سازمان جهاني بهداشت گزارش شده است. تعداد كل موارد بيماري 519 هزارو854 و تعداد كل موارد مرگ 7هزارو816 مورد بوده است. گزارش موارد بيماري در جهان از سال 2005 تا کنون روند افزایشی داشته است و حدود 93تا 98 درصد کل موارد از بیماری جهان در فاصله سالهای 2001 تا 2010 از کشور های در حال توسعه گزارش شده است، به ميزان5/3درصد. تعداد كل موارد مرگ 7 هزارو816 نفردر سال 2011 درمقايسه با تعداد7هزارو543 مورد مرگ در سال قبل تقريباً 5/3درصد افزايش نشان ميدهد. ميزان كشندگي بيماري در مناطق پرخطر و در ميان گروههاي آسيب پذير همچنان بالاتر است بههرحال تخمين زده مي شود ارقام واقعي بيماري خيلي بيشتر از اين باشد.

وضعيت بيماري وبا در ايران: بيماري وبا يكي از بيماريهاي بومي كشوراست. همهگيريهاي بیماري از سال1344تا 1392 در كشور ثبت وگزارش شده است. (نمونه شماره) تقریباً از سال 1344 همه ساله مواردی از بیماری در کشور گزارش شده است. طی سالیان گذشته همهگیریهای متعددی درتمام کشور ودر بعضی از سالها در مناطق محدودتری از کشور دیده شده است. میزان بروز درسال 1356 حدود 31 در يکصد هزار درطول سال ودر حال حاضر به زیر02/0 دريکصد هزاررسید. درچند سال اخیر بیشترین موارد مربوط به سال1377، 1378، 1384، 1390 و1392 است که به ترتیب با9هزارو 756 و هزارو245 و هزارو 133 و هزارو187 و 257مورد بیماری گزارش شده است. عامل بیماری باکتری ویبریو کلرا است. در جهان2 بیوتیپ از ویبریوکلرا وجود دارد شامل: فرم کلاسیک که در ایران تاکنون مشاهده نشده است. فرم التور که تمام موارد وبای شناسایی شده در ایران از نوع التور است. 3زیر گروپ اصلی از ویبریو کلرا وجود دارد که شامل: 1. ویبریو کلرایO1 (تمام موارد وبای گزارش شده در ایران تاکنون این نوع سابگروپ بوده است.) 2. ویبریو کلرای O139(در ایران تاکنون مشاهده نشده است.) 3. ویبریو کلرای non-O1 یا ناگ (نوع غیر بیماریزای ویبریوکلرا است و در ایران نیز زیاد گزارش میشود.) ویبریوکلرای O1، به تعداد 3 سروتیپهای اوگاوا، اینابا و هیکوجیما تقسیم میشود. (نوع هیکوجیما تاکنون در ایران گزارش نشده است و همه ساله تمام موارد گزارش شده در ایران از نوع اوگاوا و اینابا است) .

نشانه ها و علايم باليني: از ويژگيهاي اين بيماري شروع ناگهاني اسهال آبكي شديد بدون درد همراه با تهوع و استفراغ در مراحل اوليه بيماري است. در بيماران درمان نشده، دهيد راتاسيون(از دست دادن آب و املاح بدن) سريع، اسيدوز، كولاپس عروقي، هيپوگليسمي(کاهش قند خون) در بچهها و نارسايي كليه شايع است. در سويههاي بيوتايپ التور به خصوص اينابا موارد بدون علامت بيماري از اشكال باليني آن شايعترند و موارد خفيف با اسهال معمولي به ويژه در بچهها ديده ميشود. در موارد شديد درمان نشده (Cholera Gravis) مرگ معمولاً در عرض چند ساعت اتفاق ميافتد و ميزان مرگ و مير آن به بيش از 50% موارد ميرسد. در حالي كه با درمان به موقع و مناسب اين ميزان به كمتر از 1% خواهد رسيد. در افراد مسن ممكن است قطع ناگهاني اسهال به دليل انسداد روده (Cholera Sicca) ديده شود.

دوره نهفتگی : دوره نهفتگی معمولاً یک تا سه روز است که می تواند از چندین ساعت تا 5 روز به طول انجامد. نشانههاي بیماری 2 تا 3 روز طول میکشد که در بعضی از بیماران تا 5 روز ادامه می یابد. روش های انتقال وبا بهطور منحصر از طریق آب یا غذای آلوده منتقل می شود. انتقال، توسط تماس مستقیم فردبهفرد مانند تماس با بیمار به ندرت اتفاق می افتد. شرایط محیطی مناسب برای شیوع وبا مناطقی که دارای آب سالم نیستند و بهداشت محیط مناسبی ندارند، در معرض خطر شیوع وبا هستند. ازجمله نقاط شهری که آب آن بهمقدار کافی کلرزنی نمی شود، مناطق روستایی که به لوله کشی و چاه های حفاظت شده دسترسی ندارند و مناطقی که توالت و سیستم فاضلاب در آنها معمولاً استفاده نمی شود. عوامل فردی موثر در شیوع وبا عوامل فردی که موجب مقاومت در برابر بیماری وبا می شود، شامل ایمنی ناشی از عفونت قبلی با باکتری وبا و تغذیه نوزاد با شیر مادر است. از آنجا که عامل وبا در محیط اسیدی نمی تواند زندگی کند ودر برابر محیط های اسیدی بسیار حساس است، لذا غذا های ترش، لیمو، گوجه فرنگی، ماست و... مانع رشد ویبریوکلرا هستند. اسیدیته معده نقش مهمی در جلوگیری از عفونت وبا دارد. بنابراین افرادی که داروهای آنتی اسید مصرف می کنند یا تولید اسید معده در آنها کم است، برای ابتلا به وبا مستعدتر هستند.

راه های پیشگیری:

برای پیشگیری از بیماری وبا رعایت موارد زیر ضروری است: uf076 از آب آشامیدنی سالم استفاده کنید. در مناطقی که دسترسی به آب تصفیه شده و لوله کشی وجود ندارد و از آب چاه، آب تانکرها، آب چشمه ها و... استفاده میشود، حتماً آب را قبل از مصرف بجوشانید یا کلرزنی کنید. uf076 از مصرف يخ غيربهداشتي، مواد غذایی وغذاهاي آماده غيربهداشتي، آب میوه و نوشیدنی های ارايه شده در بیرون از منزل و بهخصوص غذاهای ارايه شده توسط فروشندگان دورهگرد جدا خودداری کنید. uf076 در آب رودخانه، جوی ها یا استخرهای آلوده شنا نکنید. uf076 قبل از مصرف میوهها و سبزیها حتما آنها را شسته و ضدعفونی کرده و سپس استفاده کنید. uf076 اطمينان از سلامت غذا: استفاده از غذاي پخته كاملا داغ شده و شستشوي مناسب ظروف و لوازم مورد استفاده براي كنترل بيماري ضروري است. uf076 قبل از تهیه، توزیع و خوردن غذا و قبل از دادن غذا یا شیر به کودک حتماً دست ها را با آب و صابون بشویید. uf076 دست ها را بعد از رفتن به توالت و نیز قبل از دست زدن به مواد غذایی و خوراکی حتماً با آب و صابون بشویید. uf076 مواد غذایی را در معرض مگس و آلودگی های دیگر قرار ندهید و حتماً در یخچال نگهداری کنید. uf076

تامين منابع آب سالم: درمناطق شهري استفاده از آب لوله كشي و درمناطق روستايي جوشاندن آب يا اضافه كردن تركيبات كلر به آن توصيه ميشود. در شرايط همهگيري بايد ميزان كلر باقيمانده تا PPM 1 افزايش يابد. uf076 هنگام سفر آب و غذای سالم همراه داشته باشید یا از نوشیدنی ها و غذاهای با بسته بندی مطمئن استفاده کنید. uf076 دفع بهداشتي فضولات انساني: استفاده از مستراحهاي بهداشتي و ضدعفوني مستراحها و مدفوعهاي بيماران با استفاده از شيرآهك 20% و يا كرئولين 5% و يا پركلرين به غلظت PPM 20 و ضدعفوني محلهاي آلوده شده به استفراغ يا مدفوع بيماران با محلولهاي فوق و ياهالاميد 5 درهزار صورت ميگيرد. uf076 ضدعفوني: ضدعفوني مدفوع و محتويات استفراغي و ظروف و لوازمي كه بيمار استفاده كرده است با استفاده از حرارت، كاربوليك اسيد و ساير مواد ضدعفوني كننده انجام ميشود. با مشاهده هر مورد از ابتلا به اسهال، سریع به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کنید. uf076 بدون تجویز پزشک از مصرف قرص های ضد اسهال به هر نحو خودداری کنید. uf076 باتوجه به اينکه مهمترین مشکل اساسی در بیماری وبا از دست دادن شدید مایعات و الکترولیتهای بدن است، به محض شروع اسهال مصرف مايعات را افزايش دهيد. uf076 تدفين اجساد و ضدعفوني: پس از مرگ بيمار بايد از تهيه غذا توسط افرادي كه مستقيما با وي درتماس بودهاند خودداري شود. غسال بايد داراي لباس كار نايلوني مخصوص و چكمه و دستكش پلاستيكي باشد. پس از اتمام غسل بايد حمام گرم با صابون بگيرد و محيط و لباسهاي كار با محلول پركلرين غليظ (100گرم 60% دريك مترمكعب آب) يا هالاميد 5 درهزار ضدعفوني شود. uf076 قرنطينه: ندارد.

اقدامهای ضروری برای بیمارمشکوک و یا مبتلابه وبا • ارزیابی درجه کم آبی بدن و جبران کم آبی و املاح از دست رفته بیماران • انجام سریع اقدام درمانی مناسب برای بیماران برحسب شدت کم آبی بدن، طبق دستورالعمل های کشوری درمان مبتلایان به اسهال یا وبا • تکميل فرم نمونه گیری وتهيه نمونه سوآپ رکتال در داخل محیط کری بلر وارسال به آزمايشگاه وباي شهرستان در کمتر از یک هفته • درصورت لزوم درمان آنتی بیوتیکی لازم با نظر پزشک • پیگیری نتیجه آزمایش نمونه ارسال شده به آزمایشگاه • بررسی موارد تماس افرادی که ازنظر خوردن وآشامیدن با بیمار تائید شده توسط آزمایشگاه در تماس بوده اند تا 5 روز بعد از تماس توصیه های مهم برای پرسنل واحد های بهداشتی درمانی در برخورد با بیماران مشکوک وبا و مراقبت وبای نوع التور همه پرسنل شاغل در نظام سلامت باید تعریف مورد مشکوک و قطعی بیماری وبا را بدانند و موارد مشکوک را بعد از تهیه نمونه سوآپ فوري به سطح بالاتر گزارش کنند. در تمام طول سال باید محیط انتقال کری بلر**در همه واحد های بهداشتی درمانی وجود داشته باشد و از هرمورد مشکوک نمونه گیری وبه آزمایشگاه ارسال کنند. موارد ارجاع به سطوح بالاتر در شرايط عادي اكثريت بيماران را ميتوان بهطور سرپايي با مايع درماني خوراكي و آنتيبيوتيك مناسب درمان كرد. در شرايط همهگيري و در صورت بروز موارد سروتايپ التور (خصوصاً مورد اينابا بهدليل خفيفتر بودن علائم و تغيير سريع سير بيماري) بهتر است بيماران در شرايط بستري تحت مراقبت قرار گيرند. جداسازي بستري موارد شديد با رعايت احتياطات بيماريهاي رودهاي و محدوديت تماس در شرايط همهگيري توصيه ميشود

منابع • مطالب ارايه شده در کارگاههای کشوری مراقبت بیماریهای منتقله از آب و غذا با الویت بیماری وبا • سایت سازمان جهانی بهداشت (http://www.who.int/en/) • سایت CDC (http://www.cdc.gov/ ) • آخرین دستورالعمل کشوری درمان بيماران مبتلا به وبا، تهیه شده توسط اداره بیماریهای منتقله از آب و غذا مرکز مدیریت بیماریهای واگیر بهار1393

آشنايي با بیماری وبا (برای عموم):

مقدمه:

وبا یک بیماری واگیر عفونی است که فقط در انسان ایجاد بیماری می کند. عامل بیماری وبا یک باکتری بنام ویبریوکلرا است که بشدت مسری است. میکروب این بیماری بیشتر در آب وجود دارد و از طریق خوردن آب آلوده پس از عبور از معده و روده تکثیر پیدا کرده و موجب ترشح سم و افزایش دفع آب و املاح از دیواره روده می شود که با نشانه اسهال همراه است. بنابراین میکروب از طریق مدفوع انسان در محیط پخش شده و می تواند آب و غذا را آلوده کند. شایعترین راه انتقال آن آب آشامیدنی است.

بیماران وبایی به طور مشخص دچار اسهال آبکی حاد همراه با دهیدراتاسیون (از دست دادن آب و املاح بدن) می شوند. وبا را می توان با مایع درمانی خوراکی یا تزریق و جایگزینی املاح درمان کرد. آموزش مردم در باره استفاده از غذا و آب سالم و همچنین اهمیت شست و شوی دست ها بویژه قبل از صرف غذا و بعد از توالت و تماس با بیماران و افراد مشکوک و استفاده از توالت بهداشتی از بروز موارد جدید جلوگیری می کند.هم اکنون کشور ایران یکی از مناطق بومی بیماری وبای نوع التوردر دنیا محسوب می شود .

تعريف بيماري

وبا بیماری باکتریایی حاد روده ای است که نشانه های آن در اشکال شدید ناگهانی با مدفوع روان،آبکی و بدون درد(اسهال – برنجی)،حالت تهوع و استفراغ شروع می شود.موارد درمان نشده با کاهش شدید سریع آب بدن،اسیدوز،کلاپس دستگاه گردش خون، افت شدید قند خون ونارسایی کلیه،به مرگ بیمارمی انجامد.در اغلب موارد،به ویژه در وبای نوع التور بیماری بدون نشانه و یا همراه با اسهال خفیف است،همچنین حاملان بدون نشانه می توانند منتقل کننده عفونت باشند.مبتلایان به اشکال شدید بیماری ممکن است در عرض چند ساعت فوت کنند،میزان کشندگی در این بیماری ممکن است از 50 درصد نیز تجاوز کند،ولی درمان صحیح و به موقع،با جانشین کردن آب و الکترولیت های از دست رفته،ممکن است این میزان مرگ از وبا را به کمتر از یک درصد کاهش دهد.

اهمیت بیماری التور
بار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی زیادی به جامعه تحميل ميکند.

• � قدرت وبا در مبتلا کردن ناگهانی تعداد زیادی از مردم و ایجادهمهگیریهای بزرگ آن را به شکل یک تهدید بینالمللی در آورده است.
• � میزان حمله بیماری التور تا 20درصد افراد جامعه میرسد.
• � میزان کشندگی بیماری التور: بدون دسترسی به درمان 30تا 50 درصد است که با ری هیدراسیون سریع بیمار به زیر 1درصد کاهش می یابد.
• � افراد مبتلا بهتدریج بیش از 10درصد وزن بدن را ازدست میدهند.
• � در موارد شدید در هر ساعت 1 لیتر مایع از دست میدهند. حدود 20 لیتر آب و مایعات در روز و حدود 108عدد ویبریو در هر میلیلیتر از دست ميدهد.
• � بیوتیپ التور توکسین کمتری تولید میکند، در حالی که بهتر کلونیزه میشود ومقاومت بیشتری به فاکتورهای محیطی از خود نشان میدهد.
• � زمان بقای ویبریوکلرا در آب ممکن است از ساعتها تا ماهها طول بکشد.

وضعيت موجود بيماري وبا در جهان و ایران

وضعيت جهاني بيماري وبا:

در سال 2011 بيماري وبا ناشي از ويبريوكلراO1 بيوتيپ التور، كه مسؤول هفتمين جهانگيري اخير وبا است، بهطور رسمي از 58 كشور به سازمان جهاني بهداشت گزارش شده است. تعداد كل موارد بيماري 519 هزارو854 و تعداد كل موارد مرگ 7هزارو816 مورد بوده است. گزارش موارد بيماري در جهان از سال 2005 تا کنون روند افزایشی داشته است و حدود 93تا 98 درصد کل موارد از بیماری جهان در فاصله سالهای 2001 تا 2010 از کشور های در حال توسعه گزارش شده است، به ميزان5/3درصد. تعداد كل موارد مرگ 7 هزارو816 نفردر سال 2011 درمقايسه با تعداد7هزارو543 مورد مرگ در سال قبل تقريباً 5/3درصد افزايش نشان ميدهد. ميزان كشندگي بيماري در مناطق پرخطر و در ميان گروههاي آسيب پذير همچنان بالاتر است بههرحال تخمين زده مي شود ارقام واقعي بيماري خيلي بيشتر از اين باشد.

وضعيت بيماري وبا در ايران:

بيماري وبا يكي از بيماريهاي بومي كشوراست. همهگيريهاي بیماري از سال1344تا 1392 در كشور ثبت وگزارش شده است. (نمونه شماره)

تقریباً از سال 1344 همه ساله مواردی از بیماری در کشور گزارش شده است. طی سالیان گذشته همهگیریهای متعددی درتمام کشور ودر بعضی از سالها در مناطق محدودتری از کشور دیده شده است. میزان بروز درسال 1356 حدود 31 در يکصد هزار درطول سال ودر حال حاضر به زیر02/0 دريکصد هزاررسید.

درچند سال اخیر بیشترین موارد مربوط به سال1377، 1378، 1384، 1390 و1392 است که به ترتیب با9هزارو 756 و هزارو245 و هزارو 133 و هزارو187 و 257مورد بیماری گزارش شده است.

عامل بیماری

باکتری ویبریو کلرا است. در جهان2 بیوتیپ از ویبریوکلرا وجود دارد شامل:

فرم کلاسیک که در ایران تاکنون مشاهده نشده است.

فرم التور که تمام موارد وبای شناسایی شده در ایران از نوع التور است.

3زیر گروپ اصلی از ویبریو کلرا وجود دارد که شامل:

1. 1. ویبریو کلرایO1 (تمام موارد وبای گزارش شده در ایران تاکنون این نوع سابگروپ بوده است.)
2. 2. ویبریو کلرای O139(در ایران تاکنون مشاهده نشده است.)
3. 3. ویبریو کلرای non-O1 یا ناگ (نوع غیر بیماریزای ویبریوکلرا است و در ایران نیز زیاد گزارش میشود.)

ویبریوکلرای O1، به تعداد 3 سروتیپهای اوگاوا، اینابا و هیکوجیما تقسیم میشود.

(نوع هیکوجیما تاکنون در ایران گزارش نشده است و همه ساله تمام موارد گزارش شده در ایران از نوع اوگاوا و اینابا است) .

نشانه ها و علايم باليني

از ويژگيهاي اين بيماري شروع ناگهاني اسهال آبكي شديد بدون درد همراه با تهوع و استفراغ در مراحل اوليه بيماري است. در بيماران درمان نشده، دهيد راتاسيون(از دست دادن آب و املاح بدن) سريع، اسيدوز، كولاپس عروقي، هيپوگليسمي(کاهش قند خون) در بچهها و نارسايي كليه شايع است. در سويههاي بيوتايپ التور به خصوص اينابا موارد بدون علامت بيماري از اشكال باليني آن شايعترند و موارد خفيف با اسهال معمولي به ويژه در بچهها ديده ميشود. در موارد شديد درمان نشده (Cholera Gravis) مرگ معمولاً در عرض چند ساعت اتفاق ميافتد و ميزان مرگ و مير آن به بيش از 50% موارد ميرسد. در حالي كه با درمان به موقع و مناسب اين ميزان به كمتر از 1% خواهد رسيد. در افراد مسن ممكن است قطع ناگهاني اسهال به دليل انسداد روده (Cholera Sicca) ديده شود.

دوره نهفتگی

دوره نهفتگی معمولاً یک تا سه روز است که می تواند از چندین ساعت تا 5 روز به طول انجامد. نشانههاي بیماری 2 تا 3 روز طول میکشد که در بعضی از بیماران تا 5 روز ادامه می یابد.

روش های انتقال

وبا بهطور منحصر از طریق آب یا غذای آلوده منتقل می شود. انتقال، توسط تماس مستقیم فردبهفرد مانند تماس با بیمار به ندرت اتفاق می افتد.

شرایط محیطی مناسب برای شیوع وبا

مناطقی که دارای آب سالم نیستند و بهداشت محیط مناسبی ندارند، در معرض خطر شیوع وبا هستند. ازجمله نقاط شهری که آب آن بهمقدار کافی کلرزنی نمی شود، مناطق روستایی که به لوله کشی و چاه های حفاظت شده دسترسی ندارند و مناطقی که توالت و سیستم فاضلاب در آنها معمولاً استفاده نمی شود.

عوامل فردی موثر در شیوع وبا

عوامل فردی که موجب مقاومت در برابر بیماری وبا می شود، شامل ایمنی ناشی از عفونت قبلی با باکتری وبا و تغذیه نوزاد با شیر مادر است. از آنجا که عامل وبا در محیط اسیدی نمی تواند زندگی کند ودر برابر محیط های اسیدی بسیار حساس است، لذا غذا های ترش، لیمو، گوجه فرنگی، ماست و... مانع رشد ویبریوکلرا هستند. اسیدیته معده نقش مهمی در جلوگیری از عفونت وبا دارد. بنابراین افرادی که داروهای آنتی اسید مصرف می کنند یا تولید اسید معده در آنها کم است، برای ابتلا به وبا مستعدتر هستند.

راه های پیشگیری

برای پیشگیری از بیماری وبا رعایت موارد زیر ضروری است:

v از آب آشامیدنی سالم استفاده کنید.

v در مناطقی که دسترسی به آب تصفیه شده و لوله کشی وجود ندارد و از آب چاه، آب تانکرها، آب چشمه ها و... استفاده میشود، حتماً آب را قبل از مصرف بجوشانید یا کلرزنی کنید.

v از مصرف يخ غيربهداشتي، مواد غذایی وغذاهاي آماده غيربهداشتي، آب میوه و نوشیدنی های ارايه شده در بیرون از منزل و بهخصوصغذاهای ارايه شده توسط فروشندگان دورهگرد جدا خودداری کنید.

v در آب رودخانه، جوی ها یا استخرهای آلوده شنا نکنید.

v قبل از مصرف میوهها و سبزیها حتما آنها را شسته و ضدعفونی کرده و سپس استفاده کنید.

v اطمينان از سلامت غذا:استفاده از غذاي پخته كاملا داغ شده و شستشوي مناسب ظروف و لوازم مورد استفاده براي كنترل بيماري ضروري است.

v قبل از تهیه، توزیع و خوردن غذا و قبل از دادن غذا یا شیر به کودک حتماً دست ها را با آب و صابون بشویید.

v دست ها را بعد از رفتن به توالت و نیز قبل از دست زدن به مواد غذایی و خوراکی حتماً با آب و صابون بشویید.

v مواد غذایی را در معرض مگس و آلودگی های دیگر قرار ندهید و حتماً در یخچال نگهداری کنید.

v تامين منابع آب سالم:درمناطق شهري استفاده از آب لوله كشي و درمناطق روستايي جوشاندن آب يا اضافه كردن تركيبات كلر به آن توصيه ميشود. در شرايط همهگيري بايد ميزان كلر باقيمانده تا PPM1 افزايش يابد.

v هنگام سفر آب و غذای سالم همراه داشته باشید یا از نوشیدنی ها و غذاهای با بسته بندی مطمئن استفاده کنید.

v دفع بهداشتي فضولات انساني: استفاده از مستراحهاي بهداشتي و ضدعفوني مستراحها و مدفوعهاي بيماران با استفاده از شيرآهك 20% و يا كرئولين 5% و يا پركلرين به غلظت PPM 20 و ضدعفوني محلهاي آلوده شده به استفراغ يا مدفوع بيماران با محلولهاي فوق و ياهالاميد 5 درهزار صورت ميگيرد.

v ضدعفوني:ضدعفوني مدفوع و محتويات استفراغي و ظروف و لوازمي كه بيمار استفاده كرده است با استفاده از حرارت، كاربوليك اسيد و ساير مواد ضدعفوني كننده انجام ميشود.

با مشاهده هر مورد از ابتلا به اسهال، سریع به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کنید.

v بدون تجویز پزشک از مصرف قرص های ضد اسهال به هر نحو خودداری کنید.

v باتوجه به اينکه مهمترین مشکل اساسی در بیماری وبا از دست دادن شدید مایعات و الکترولیتهای بدن است، به محض شروع اسهال مصرف مايعات را افزايش دهيد.

v تدفين اجساد و ضدعفوني:پس از مرگ بيمار بايد از تهيه غذا توسط افرادي كه مستقيما با وي درتماس بودهاند خودداري شود.غسال بايد داراي لباس كار نايلوني مخصوص و چكمه و دستكش پلاستيكي باشد. پس از اتمام غسل بايد حمام گرم با صابون بگيرد ومحيط و لباسهاي كار با محلول پركلرين غليظ (100گرم 60% دريك مترمكعب آب) يا هالاميد 5 درهزار ضدعفوني شود.

v قرنطينه: ندارد.

اقدامهاي ضروری برای بیمارمشکوک و یا مبتلا به وبا

• � ارزیابی درجه کم آبی بدن و جبران کم آبی و املاح از دست رفته بیماران
• � انجام سریع اقدام درمانی مناسب برای بیماران برحسب شدت کم آبی بدن، طبق دستورالعمل های کشوری درمان مبتلایان به اسهال یا وبا
• � تکميل فرم نمونه گیری وتهيه نمونه سوآپ رکتال در داخل محیط کری بلر وارسال به آزمايشگاه وباي شهرستان در کمتر از یک هفته
• � درصورت لزوم درمان آنتی بیوتیکی لازم با نظر پزشک
• � پیگیری نتیجه آزمایش نمونه ارسال شده به آزمایشگاه
• � بررسی موارد تماس افرادی که ازنظر خوردن وآشامیدن با بیمار تائید شده توسط آزمایشگاه در تماس بوده اند تا 5 روز بعد از تماس

توصیه های مهم برای پرسنل واحد های بهداشتی درمانی در برخورد با بیماران مشکوک وبا و مراقبت وبای نوع التور

همه پرسنل شاغل در نظام سلامت باید تعریف مورد مشکوک و قطعی بیماری وبا را بدانند و موارد مشکوک را بعد از تهیه نمونه سوآپ فوري به سطح بالاتر گزارش کنند.

در تمام طول سال باید محیط انتقال کری بلر**درهمه واحد های بهداشتی درمانی وجود داشته باشد و از هرمورد مشکوک نمونه گیری وبه آزمایشگاه ارسال کنند.

موارد ارجاع به سطوح بالاتر

در شرايط عادي اكثريت بيماران را ميتوان بهطور سرپايي با مايع درماني خوراكي و آنتيبيوتيك مناسب درمان كرد. در شرايط همهگيري و در صورت بروز موارد سروتايپ التور (خصوصاً مورد اينابا بهدليل خفيفتر بودن علائم و تغيير سريع سير بيماري) بهتر است بيماران در شرايط بستري تحت مراقبت قرار گيرند.

جداسازي

بستري موارد شديد با رعايت احتياطات بيماريهاي رودهاي و محدوديت تماس در شرايط همهگيري توصيه ميشود

منابع

• مطالب ارايه شده در کارگاههای کشوری مراقبت بیماریهای منتقله از آب و غذا با الویت بیماری وبا
• سایت سازمان جهانی بهداشت (http://www.who.int/en/)
• سایت CDC (http://www.cdc.gov/ )
• آخرین دستورالعمل کشوری درمان بيماران مبتلا به وبا، تهیه شده توسط اداره بیماریهای منتقله از آب و غذا مرکز مدیریت بیماریهای واگیر بهار1393

نتيجه گيري با توجه به اینکه کشور ایران در همسایگی آلوده ترین کشورهای جهان( پاکستان و افغانستان) به بماری وبا قرار دارد و در تمام فصول سال تعداد زیادی از اتباع این کشور های یصورت مجاز و غیر مجاز وارد کشور شده و در تمام استانها تردد دارند و از طرف دیگر ایران نیزیکی از مناطق آندمیک بیماری وبای بیوتایپ نوع التور در جهان محسوب می شود وهمچنین به لحاظ اینکه حدود 75 درصد افراد آلوده به ویبریوکلرای نوع التور(وبای موجود در ایران)فاقد نشانه های بالینی مشخص و تنها حدود 10 درصد آنها دارای علائم اسهال حاد خفیف یا متوسط هستند و تنها حدود 5 درصد مبتلایان دارای علائم شدید مانند اسهال آبکی ، تهوع ،استفراغ و از دست رفتن آب و املاح بدن می باشند، لذا جهت انجام مراقبت صحیح بیماری وبا بایستی در کلیه استانهای کشور و در تمام فصول مختلف سال توسط تمام واحد های بهداشتی درمانی (اعم ازبیمارستانها ،درمانگاه ها ، مطب ها ، مراکز بهداشتی درمانی شهری و روستایی و کلیه پایگاههای بهداشتی شهری و نقاط شهری و خانه های بهداشت ) و در تمام سطوح و بویژه توسط بهورزان سراسر کشور از کلیه افراد با تعریف مشکوک به التور( افراد با سن بالای 2 سال مبتلا به اسهال حاد آبکی متوسط و شدید، مورد مرگ از اسهال و اطرافیان متوففا، وقوع طغیان بیماری اسهال) نمونه سوآپ رکتال تهیه و با استفاده از محیط اختصاصی کری بلر جهت آزمایش به آزمایشگاه التور هر شهرستان ارسال شود و همچنین هر سال جمعیت های تحت پوشش، توسط کلیه واحدهای بهداشتی از جمله خانه های بهداشت تحت آموزش های ویژه پیشگیری از بیماری وبا قرار گیرند

همه چیز درباره تب خونریزی دهنده کریمه-کنگو...