بیماری تب مالت (بروسلوز)

هر آنچه باید درمورد تب مالت بدانیم

بروسلوز ازجمله شایعترین بیماریهای عفونی درایران ، خاورمیانه و نواحی وسیعی ازجهان است ، که به علت قابل انتقال بودن بین انسان وحیوان (Zoonoses) همه ساله علاوه بر زیانهای ناشی از کار افتادگی مبـــتلایان و عوارض حاصل ازآن و همچنین خسارات اقتصادی ناشی از درمان آن که به جمعیت انسان وارد می شود ، باعث تقلیل منابع غذایی ناشی از کاهش تولید فراورده های دامی و جمعیت دامی بعلت سقط جنین در دامها و خسارات اقتصادی وارده می گردد. معمولاً عفونت در انسان به تماس مستقیم با حیوانات آلوده یا فرآوردههای آنها وابسته است.تماس با حیوانات دچار سقطجنین و مصرف شیر آلوده یا فرآوردههای آن مخاطرات اصلی می باشند. در سطح جهانی، اکثر موارد بروسلوز انسانی در نتیجه بروسلا ملی تنسیس اتفاق افتاده که مهاجمترین و بیماریزاترین گونه در بین گونههای جنس بروسلا میباشد.

به علت عدم وجود اطلاعات کافی از وقوع بیماری انسان وحیوانات در بسیاری از کشورها، یا بدلیل فقدان تسهیلات تشخیص و گزارشی، تخمین دقیق از میزان شیوع بروسلوز در سطح جهانی وجود نداد.علاوه بر این، بسیاری از موارد بروسلوز در انسان خفیف بوده یا با تظاهرات بالینی غیرمعمول همراه شده که به درستی تشخیص داده نمیشود.

عامل بیماری

نوع بروسلا به عنوان عامل اکثر عفونتهای بروسلوز (بیماری تب مالت) در انسان تشخیص داده شده است که عبارتند از بروسلا ملی تنسیس، بروسلا آبورتوس، بروسلا سوئیس و بروسلا کنیس که نوع غالب بروسلا در ایران، بروسلا ملی تنسیس می باشد.

راه های انتقال

1.تماس مستقیم از راه ملتحمه چشم (کونژنکتیو)، یا از طریق تماس خراشها و جراحات پوست با ترشحات، مواد دفعی، یا بافتهای حیوانات آلوده یا اشیاء آغشته به ترشحات عفونی.

2.مصـرف بافتها، مواد غذایی یا مایعات حـاوی باکتری بروسلا مانند: شیرخام و فرآوردههای لبنی آلوده خصوصاً پنیر تازه، خامه و سرشیر، موارد بروسلوز انسانی ناشی از گوشت و فرآوردههای آن کمتر از استفاده از فرآوردههای لبنی آلوده میباشد. با این وجود گوشت، اعضاء و خون تمامی انواع حیوانات ممکن است حاوی بروسلا باشد.

3.انتقال تنفسی از طریق استنشاق ذرات عفونی معلق در آغل، اصطبل و آزمایشگاه

راه های انتقال تب مالت به انسان

علائم بیماری

بطورکلی بیماری به صورت حاد یا موذیانه شروع شده و با تب مداوم یا منظم با دورههای متناوب، تعریق فراوان بخصوص در شب، خستگی، بیاشتهایی و کاهش وزن، سردرد، درد عضلانی و درد عمومی بدن تظاهر میکند.

تشخیص آزمایشگاهی بیماری

معیار تشخیص آزمایشگاهی مبتنی بر موارد زیر است:

الف) جداکردن عامل (گونههای بروسلا) از نمونههای بالینی در محل کشت

ب) تیتر آگلوتیناسیون بروسلا (80/1 STAT یا آزمایش سروآگلوتیناسیون) در یک یا چند نمونه از سرمی که بعد از شروع علائم تهیه شده باشد، یا افزایش چهار برابر و یا بیشتر تیتر آگلوتیناسیون بروسلا به فاصله 2 هفته بعد از آزمایش اولیه

ج) آزمایش 40/1 2ME (2 مرکاپتواتانول)؛

د) آزمایش کومبس رایت (Coombs Wright) با فاصله 3 رقت بالاتر از رایت انجام شده

درمان

کمیته فنی کشوری، درمان بیماری تب مالت را الزاماً ترکیبی و با بیش از یک دارو توصیه مینماید. معمولا جهت درمانی از ترکیب ریفامیسین همراه با داکسی سیکلین یا داکسی سیکلین (تتراسیکلین) همراه با جنتامایسین (استرپتومایسین) و یا ریفامپیسین همراه با کوتریموکسازول بر حسب میلیگرم بر کیلوگرم وزن بدن محاسبه و تجویز می گردد. معمولا دستورالعمل درمان در بزرگسالان، اطفال، زنان باردار و شیرده با یکدیگر متفاوت بوده و طبق دستور پزشک تجویز می گردد.

تعاریف بیماری

سه تعریف طبقهبندیشده بر اساس نوع بیماری (مظنون، محتمل و قطعی) وجود دارد.

مورد مظنون: وجود علائم کلینیکی سازگار با بیماری تب مالت همراه با ارتباط اپیدمیولوژیک با موارد حیوان مشکوک یا قطعی مبتلا به بروسلوز یا فرآوردههای آلوده حیوانی؛

مورد محتمل: مورد مظنونی که آزمایش رایت آن دارای تیتر مساوی یا بیشتر از 80/1 باشد؛

مورد قطعی: مورد مظنون یا محتملی که با معیار تشخیصهای قطعی آزمایشگاهی همراه باشد.

پیشگیری و کنترل بیماری:

اساس پیشگیری از تب مالت، کنترل آن در جمعیت حیوانی می باشد. در کنار اقدامات زیربنائی مرتبط با بهداشت دام، ارتقاء آگاهی مردم در خصوص راه های انتقال و نظارت بر عرضه شیر و فراورده های لبنی بهداشتی و پاستوریزه، رکن دیگر مدیریت بیماری در جامعه می باشد.

1- در جمعیت حیوانی: همان طور که پیشتر اشاره شد، سازمان دامپزشکی در برنامه سالیانه خود واکسیناسیون فراگیر گوسفند و بز را با واکسن Rev1انجام می دهد که دوز کامل آن در بره و بزغاله ها و دوز کاهیده آن در بالغین مورد استفاده قرار می گیرد. در جمعیت گاوی نیز در واحدهای صنعتی برنامه تست و کشتار اجرا می شود و واکسیناسیون فراگیر گاوها و گوساله ها با واکسن IRIBA نیز به مورد اجرا در می آید.

2- در جمعیت انسانی: کمیته کشوری مبارزه با بروسلوز ضمن همکاری با سازمان دامپزشکی، در برنامه مراقبت خود موارد ذیل را مورد توجه قرار می دهد:

الف- پیشگیری و کاهش بروز بیماری در انسان از طریق:

• آموزش بهداشت به منظور کاهش خطرات شغلی و بیماری های منتقله توسط محصولات لبنی آلوده

• پاستوریزه کردن شیر و فرآورده های آن

ب- پیدا کردن موارد و گروه های انسانی بیمار که از طریق فراهم سازی سیستم گزارش دهی آزمایشگاهی و مراکز بهداشتی و درمانی کشور می باشد.

منبع: وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، مرکز مدیریت بیماری های واگیر، بیماری های مشترک بین انسان و حیوان

همه چیز درباره تب خونریزی دهنده کریمه-کنگو...